» Kût’ül-Amâre Kutlamalarını Kim Kaldırdı?  » Asker Üniformalı Gösteriye İnceleme  » Danıştay: İş Bırakma Sendikal Faaliyettir  » Ortaylı: “Müfredatı Hazırlayanlar Düşük”  » Kutlu Doğum Haftası Kaldırıldı mı?  » Kursiyerlere Ek Ders Ücreti Ödenecek mi?  » MEB: “Saatle İlgili Çalışmamız Yok”  » Eğitim Sen’den Pisa 2015 Raporu  » 2017 Nöbet Görevi Ücreti Artıyor  » Eğitim Sen: Diyarbakır’da Tüm Üyelerimiz Göreve Döndü  » Dersler Daha Geç Başlayacak  » 8 Kentte Kar tatili  » TBMM Genel Kurulunda Terör Kınandı  » Artvin’de ve Giresun’da Okullar Tatil  » O İlde Okullar Bir Gün Tatil Edildi  » Türkiye Okuduğunu Anlamıyor!  » 934 Öğretmen Daha Göreve İade Edilecek  » Türkiye PISA 2015’te Sınıfta Kaldı  » Eğitim İş MYK’dan Eğitim Sen’e…  » 2017’de Hangi Günler Tatil?  » MEB: Hababam Sınıfını İzleyin  » Ekmek ve Kirada Alım Gücü Geriledi  » 1500 Engelli Öğretmen Atanacak  » Eğitim İş: “Başkanlık Sistemine Hayır”  » Greve Ceza AİHM’den Döndü  » Üç Yeni Sınav Görevi  » “Tazminatlar Dayanışmaya Aktarılacak”  » Yeni EBA Yayında  » Türk Eğitim Sen: “Başkandan Memur-Sen’e Ayar”  » İlk ve Orta Dereceli Okullar Tatil Edildi 
Eğitim Haberleri

İlköğretimin Finansmanı ve Bağışlar

A+  A- İlköğretimin Finansmanı ve Bağışlar

İlköğretim okulları, 4’er yıl süreli ilkokul ve ortaokullardan oluşur. Anayasa’nın 42.maddesinde “İlköğretim, kız ve erkek bütün vatandaşlar için zorunludur ve Devlet okullarında parasızdır.” hükmü yer almaktadır. Ancak uygulamada, eğitimin finansmanındaki yetersizlikler nedeniyle sorunlar yaşanmaktadır.

Eğitimin finansmanı; kapasite kullanımı, kaynak yönetimi ve verimlilik açısından en sıkıntılı alandır. Dolayısıyla mevcut finansman sistemi için olumlu değerlendirmeler yapmak güçtür. Kamu kaynaklarının sınırlılığı ve etkin kullanılamaması nedeniyle, eğitime ayrılan pay, artmasına rağmen OECD ortalamasının çok gerisinde kalmaktadır. Buna ilaveten, eğitim yatırımlarına ayrılan payın hemen hemen hiç artmaması durumu daha da kötüleştirmektedir Kamunun merkeziyetçi, tek tipçi finansman modeli bakış açısı donuklaşmış, sahici olmayan bir eğitim sistemi ortaya çıkarmaktadır (TEDMEM, 2015).

Anayasanın 42.maddesine göre hazırlanan 222 Sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanununun, “İlköğretimin Gelir, Giderleri ve Planlama” başlıklı bölümünde yer alan 76.maddede, ilköğretime ait gelir kaynakları şu şekilde sıralanmaktadır (R.G.2015);

a) Her yıl Devlet gelirlerinin % 3 ünden az olmamak üzere Devlet bütçesinden yapılacak yardımlar,

b) Özel idare bütçelerine, bu kanun hükümleri gereğince sağlanacak gelirler hariç ve 1960 mali yılında ilköğretime tahsis edilen miktardan az olmamak üzere, yıllık gelirlerinin en az % 20 si oranında konulacak ödenekler…

d) Köy okullarına gelir sağlamak üzere, tahsis edilen araziden ve okul uygulama bahçesinden elde edilen gelirler hariç köy bütçelerine her yıl genel gelirlerinin en az % 10 u oranında konulacak ödenekler,

e)Mahkemelerce hükmolunanlar da dahil olmak üzere bu Kanuna göre verilecek para cezaları,

f) Gelirleri sıbyan, mahalle tıfıl okullarıyla medreselere ve diğer ilim müesseselerine tahsis edilmiş bulunan mazbut vakıflar hasılatından her yıl Vakıflar Genel Müdürlüğünce bütçe ile tesbit edilecek gelirlerle mütevelliler tarafından idare olunacak vakıflardan ayrılacak hisseler,

g) İktisadi Devlet Teşekkülleri, özel kurumlar, dernekler veya hayırsever kimseler tarafından yapılacak her türlü mal, para bağışları ve vasiyetler, (İşbu bağış ve vasiyetlerle bununla ilgili işlemlerden resim ve harç alınmaz.) Gelir ve Kurumlar Vergisi yükümlüleri tarafından makbuz mukabilinde yapılacak para bağışları, yıllık bildirim ile bildirilecek gelirlerden ve kurum kazançlarından indirilir.

h) Faizler,

i) Hurdaya çıkacak okul eşya ve levazımının, işe yaramayacağı anlaşıldığından veya yenisi yapıldığından satılmasına karar verilen okul binaları enkazının veya okul yerinin değiştirilmesi dolayısiyle bu kanuna göre istifade edilmeyecek durumda kalan arsa ve tarlaların satışından elde edilecek paralar,

j) Sözleşmeler gereğince kısmen veya tamamen yerine getirilmeyen okul yapım işleri müteahhitlerinden alınacak gecikme ve benzeri tazminat ve müteahhitlerin irat kaydolunacak teminat akçeleri,

Bütçelerine yukarda yazılı oranlarda ilköğretim ödeneği koymamış olan idareler, belediye ve köyler için bu ödenekler; bütçeleri inceleme ve onamaya yetkili makamlar tarafından doğrudan doğruya konur; bu ödeneklerin mali yılbaşında özel idarelere yatırılması sağlanır.

Kamuoyunda bilinenin aksine görüldüğü gibi ilköğretim okullarının yeterince kaynağı vardır. Ancak bu kaynakların okul yapımı, personel giderleri ve demirbaş alımı dışında kalan hiçbir okul gideri için kullanılmadığını da eklemek gerekiyor.

Bu nedenle her öğretim yılının başında ‘bağış’ tartışmaları yaşanmaktadır. MEB, okullara kayıt sırasında her ne şekilde olursa olsun velilerden bağış alınmamasını istemekte, okul müdürlükleri ise istisnasız velileri bağış yapmaya zorlamaktadır. Adrese dayalı kayıt sistemi nedeniyle de veliler ister istemez çocuklarına iyi bir eğitim aldırmak için istenen bu bağışları yapmak zorunda kalmaktadır.

Bu kısırdöngünün aşılması için öncelikle;

1. Daha fazla kaynağın eğitim sistemine aktarılması ve eğitim yatırımlarının artırılması,

2. Eğitime ayrılan kaynakların adil ve dezavantajlı birey/grup/bölgeler gözetilerek kullanılması,

3. Kaynakların kullanımında ekonomiklik, etkililik ve verimlilik sağlanabilmesi için işlevsel bir kontrol ve denetim sisteminin oluşturulması, gerekmektedir (TEDMEM, 2015).

Bu sayede; eğitim sisteminde nitelik ve verimliliğin sağlanabilmesi, dünya çapındaki eğitimsel gelişmelerin takip edilmesi, ülke içerisinde eğitime ilişkin değer üretilebilmesi için daha fazla kaynak eğitime aktarılacak, Ar-Ge temelli yenilikçi uygulamalara yönelik yatırımların artması sağlanacaktır. Kaynakların adil kullanılması ise, bölgeler ve okullar arasında gelir dağılımı eşitsizliğinden kaynaklı olarak eğitim çıktılarında oluşan farklılıkların giderilmesinde rol oynayacak ve pozitif ayrımcılık kapsamında dezavantajlı kesimlere yönelik iyileştirmeler yapılabilecektir. Eğitim finansmanının kontrol ve denetiminin sağlanması için kurulacak olan mekanizmalar, aktarılan kaynakların ekonomiklik, etkililik ve verimlilik temelinde kullanılmasını garanti altına alacaktır.

Kaynaklar

Anayasa.gov.tr (2015). http://www.anayasa.gov.tr/icsayfalar/mevzuat/1982anayasası.html Erişim Tarihi: 29.08.2015
R.G. (2015) İlköğretim ve Eğitim Kanunu http://www.resmigazete.gov.tr/main.aspx?home=http://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/10705.pdf&main=http://www.resmigazete.gov.tr/arsiv/10705.pdf Erişim Tarihi: 29.08.2015
TEDMEM, (2015). Ulusal Eğitim Programı 2015-2022 Ankara.

Abdullah DAMAR / Eğitimci-Yazar

 

Bu haber GÜNCEL, KÖŞE YAZILARI, ÖZEL HABER kategorisi altında 3 Eylül 2015 tarihinde eklenmiştir. "İlköğretimin Finansmanı ve Bağışlar" başlıklı haberimize yapılan yorumları RSS bağlantısı ile takip edebilirsiniz.

  1. sessizgemi1012

    RT @KadirDemirbas6: Durumu iyi olmayan tek maaş giren evdeki öğrencilerden ısrarla kayıt parası isteyen müdür veya okul aile birliğine yazı…

  1. emgltkn

    RT @nilgundemir70: İmam hatip okullarına yeterince kayıt alamadılar. Adrese dayalı yerleştirmeyle bunu sağlayacaklar. Parası olan özel okul…

  1. gecedusu

    RT @nilgundemir70: İmam hatip okullarına yeterince kayıt alamadılar. Adrese dayalı yerleştirmeyle bunu sağlayacaklar. Parası olan özel okul…

  1. bilgen_z

    Yeni yalanlari ihleler bosmus kimse kayit yaptirmiyormus kocaelideyim millet sirf ihlye gitsin diye ne kadar servis mesafe parasi veriyor

  1. nilgundemir70

    İmam hatip okullarına yeterince kayıt alamadılar. Adrese dayalı yerleştirmeyle bunu sağlayacaklar. Parası olan özel okula gidecek.

Yorum yaz


Site içeriğini kaynak göstererek kullanabilirsiniz.
Haberlere yapılan yorumlar yorum sahiplerinin sorumluluğundadır, egitimciyiz.com sorumlu tutulamaz.
Bilgi
6