» Kût’ül-Amâre Kutlamalarını Kim Kaldırdı?  » Asker Üniformalı Gösteriye İnceleme  » Danıştay: İş Bırakma Sendikal Faaliyettir  » Ortaylı: “Müfredatı Hazırlayanlar Düşük”  » Kutlu Doğum Haftası Kaldırıldı mı?  » Kursiyerlere Ek Ders Ücreti Ödenecek mi?  » MEB: “Saatle İlgili Çalışmamız Yok”  » Eğitim Sen’den Pisa 2015 Raporu  » 2017 Nöbet Görevi Ücreti Artıyor  » Eğitim Sen: Diyarbakır’da Tüm Üyelerimiz Göreve Döndü  » Dersler Daha Geç Başlayacak  » 8 Kentte Kar tatili  » TBMM Genel Kurulunda Terör Kınandı  » Artvin’de ve Giresun’da Okullar Tatil  » O İlde Okullar Bir Gün Tatil Edildi  » Türkiye Okuduğunu Anlamıyor!  » 934 Öğretmen Daha Göreve İade Edilecek  » Türkiye PISA 2015’te Sınıfta Kaldı  » Eğitim İş MYK’dan Eğitim Sen’e…  » 2017’de Hangi Günler Tatil?  » MEB: Hababam Sınıfını İzleyin  » Ekmek ve Kirada Alım Gücü Geriledi  » 1500 Engelli Öğretmen Atanacak  » Eğitim İş: “Başkanlık Sistemine Hayır”  » Greve Ceza AİHM’den Döndü  » Üç Yeni Sınav Görevi  » “Tazminatlar Dayanışmaya Aktarılacak”  » Yeni EBA Yayında  » Türk Eğitim Sen: “Başkandan Memur-Sen’e Ayar”  » İlk ve Orta Dereceli Okullar Tatil Edildi 
Eğitim Haberleri

Teokrasi ile Laikrasi Arasında Fark Var mı?

A+  A- Teokrasi ile Laikrasi Arasında Fark Var mı?

Din ve devlet ilişkileri eskiden beri devlet ve toplum ilişkilerinin en kritik ve tartışmalı alanlarından birisini oluşturmaktadır. Bu konunun hassasiyeti, her toplumun kendi iç dinamikleri ve koşullarına bağlı olarak değişmektedir.

Din ve devlet ilişkilerine dair literatürde genellikle “din ve devletin ayrı olduğu model” ve “din ve devletin ilişki içinde bulunduğu model” şeklinde kabaca özetlenebilecek ikili bir ayrım yapılmaktadır. Ancak, bu kaba tasnif, yelpazenin farklı tondaki renklerini açıklamakta yetersiz kalmaktadır. Din ve devletin ayrı olduğu model de kendi içinde birçok alt gruba ayrılmaktadır, din ve devletin işbirliği içinde bulunduğu model de kendi içinde birçok alt sınıfa ayrılmaktadır.

Toronto Üniversitesinden Ran Hirschl, dünya üzerindeki din ve devlet ilişkilerine dair modelleri sekize ayırmaktadır (Şencan, 2011):

1. Ateist devlet.
2. Israrcı/zorlayıcı sekülarizm.
3. Devletin dine karşı tarafsızlığı.
4. Zayıf dini kurumsallaşma.
5. Şekli ayrılık ama fiili durumda bir mezhep/dinin üstünlüğü.
6. Çok kültürlü birliktelikte din/devlet ayrımı.
7. Dini cemaatlerin kendi içinde kapalı iç hukuka tabi olması.
8. Dinin anayasal düzeyde yasamaya ilham olması.

Bu modellerden ilk ikisi (içinde Türkiye’nin de olduğu), dini, devlet işlerinin tamamen dışına çıkardığı gibi daha da ileri giderek toplumun ve toplumsal yaşamın da dışına çıkarma anlayışını ihtiva etmektedir. Ateist devlet modeli SSCB, Çin gibi sosyalist ülkelerde; ısrarcı/zorlayıcı sekülarizm, Fransa ve Türkiye’de; devletin dine karşı tarafsızlığı ABD’de; zayıf dini kurumsallaşma AB ülkelerinin birçoğunda; çok kültürlü birliktelik, Kanada ve Güney Afrika’da; dini cemaatlerin kendi içinde kapalı iç hukuka tabi olması, Nijerya, Kenya, Malezya, Hindistan ve İsrail’de; dinin anayasal düzeyde yasamaya ilham olması uygulaması ise İran, Pakistan, Mısır, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’da uygulanmaktadır.

Cangızbay (2006; 67-68), laikliğin, din ve devlet işlerinin birbirinden ayrılması olarak değil, dinsel olanın, devletin meşruluk temeli, dolayısıyla da hukuksal bir ölçüt olmaktan çıkartılması olarak tanımlanıp formüle edilmek zorunda olduğunu ifade etmektedir. Laikliğin, dinselle devletselin örtüşmezliği gibi bir yoruma ve uygulamaya açık kapı bırakan tanımı, teokratın din adına düzenlemeye kalkabileceği her bir şeyi laiklik adına da müdahale edilebilir hale getiren bir maymuncuk/ sihirli değnek niteliği de taşıyacaktır. Cangızbay bu anlamıyla laikliğin Türkiye’deki uygulamasını laikrasi olarak tanımlamaktadır. Fransa’da ruhban sınıfı ve olağanüstü mal varlığıyla temayüz etmiş Katolik Kilisesi’nin Fransız toplumundaki hâkimiyetini kırmak için uygulanan laiklik modelinin; ruhban sınıfı ve dinsel kurumların mal varlığının olmadığı Türkiye’deki laiklik uygulamasının Batı taklitçiliği ve bu ilkeye dayanarak dindar kesimleri baskı altına alma niyetinin bir ürünü olduğunu ileri sürmektedir.

19.Milli Eğitim Şurası da dâhil olmak üzere son yıllarda eğitim alanında yapılan bütün uygulamaların “teokratlar” ve “laikratlar” tarafından içeriği boşaltılarak, sadece teokrasi ve laikrasi açısından değerlendirilmesi, zaten dibe vurmuş eğitim sistemimizi daha da kötüye götürmektedir.

Şöyle bir geriye giderek yapılan uygulamalara bakacak olursak, öğretmen ve genel olarak memurlara getirilen başörtüsü serbestisi, öğrencilere kıyafet serbestisi, seçmeli din dersleri, 4+4+4 kesintili eğitim uygulaması, okullara mescit açılması, karma eğitim tartışmaları gibi örnekler laikratlar tarafından, din ve vicdan özgürlüğü anlamında değerlendirilmeyip, laik devletin tırtıklanması, giderek ortadan kaldırılması olarak algılanmakta ve getirilen uygulamaların toplumsal yararı göz ardı edilmektedir. Teokratlar da din derslerinin, AİHM kararı ve çok kültürlülüğün bir gereği olarak zorunlu olmaktan çıkarıp seçmeli hale getirmesi gerekirken, ilkokul 1. 2. ve 3.sınıflara da zorunlu olarak konulmasını, din ve vicdan özgürlüğü olarak algılamaktadır.

Teokratların, din derslerinin bütün eğitim kademelerinde zorunlu hale getirilmesi uygulaması ile laikratların, dinsel olan her uygulamayı gerici-irticacı olarak yaftalaması ve “laiklik elden gidiyor” diye nitelemesi arasında fark bulunmamaktadır. Her iki anlayış da bozunmaya uğramış ve özgürlük karşıtı anlayışlardır.

İhtiyacımız, laikliği, toplumdaki çok kültürlülüğü dikkate alan, ifade, din ve vicdan özgürlüğünü gözeten bir noktadan tanımlamak ve uygulamaktır.

Kaynaklar
Cangızbay, K. (2006). Çok-Hukukluluk, laiklik ve Laikrasi. Liberte Yayınları.

Şencan, H. (2011). Bazı Avrupa Ülkelerinde Din ve Devlet İlişkisi. TBMM Araştırma Merkezi Müdürlüğü

 

Abdullah DAMAR / Eğitimci-Yazar

Bu haber GÜNCEL, KÖŞE YAZILARI, ÖZEL HABER kategorisi altında 7 Aralık 2014 tarihinde eklenmiştir. "Teokrasi ile Laikrasi Arasında Fark Var mı?" başlıklı haberimize yapılan yorumları RSS bağlantısı ile takip edebilirsiniz.

  1. MetinUca

    Çağdaş ve laik eğitimin kıymetinin bilindiği, öğrencinin denek öğretmenin dert küpü olmadığı evrimin yasaklanmadığı eğitim yılı düşüyle🇹🇷

  1. KucukkayaIsmail

    #ÇağdaşEğitimŞart arkadaşlar, bilimsel ve laik eğitim şart. https://t.co/RO9K8G4RqK

  1. BirGun_Gazetesi

    Onbinlerce yurttaş laik eğitim için Kartal'da yürüyor https://t.co/1nxQMLGnxW https://t.co/GCAZFvwgxN

  1. OzelDuzbay

    RT @cumhuriyetgzt: SON DAKİKA | Kadıköy'de Bilimsel ve Laik Eğitim Hareketi'nin standına sopalarla böyle saldırdılar! - VİDEO https://t.co…

  1. Mukaddesycl

    RT @suyorumcusu: Laik ve bilimsel eğitim denince akıllarına aşağı yukarı şöyle bir şey geliyor https://t.co/Y8HRFIfIcg

Yorum yaz


Site içeriğini kaynak göstererek kullanabilirsiniz.
Haberlere yapılan yorumlar yorum sahiplerinin sorumluluğundadır, egitimciyiz.com sorumlu tutulamaz.
Bilgi
4